Leiderschap in de academie.

Wat bedoelen we daar precies mee?

De universiteit is grenzeloos. Een carrière in de wetenschap vergt veel van mensen. Het onderzoek is nooit 'klaar' en je onderwijs kan altijd beter. Bovendien is de noodzaak om samen te werken sterk toegenomen. En dat betekent afstemmen, belangen verkennen, prioriteiten stellen, collega’s om medewerking vragen, afspraken maken en ze vervolgens aan die afspraken houden. Samenwerken betekent ook: helder communiceren, gewauwel confronteren, mensen motiveren en grenzen aangeven.

Leiding geven dus.

Andere wetenschappers begeleiden en coachen is een vak apart en iedereen kan het leren - of er in elk geval beter in worden.

Leiderschapsontwikkeling
Leiderschapontwikkeling

Heb je behoefte aan meer reflectie op je rol, je sterke punten en je dilemma's? Geef je leiding aan een groep en wil je de ontwikkeling hiervan stimuleren? Wil je je eindverantwoordelijkheid vormgeven zonder te micro-managen? Benieuwd hoe anderen het doen, hoe ze het op andere faculteiten doen? Geven procedures en bestuurlijke afspraken niet altijd houvast? Voor dit type vragen en dilemma’s ontwerpen we programma's op maat.

Onze leergang Academisch Leiderschap voor is een stevig en persoonlijk traject waarin de drie aspecten van leidinggeven de rode draad vormen:

  1. de goede dingen doen: wat wil je veranderen of bereiken en hoe houd je focus?
  2. de dingen goed doen: hoe organiseer je de implementatie slim met je mensen?
  3. de buitenwereld betrekken: hoe blijf je geinformeerd en zichtbaar buiten je eigen systeem?

De vraagstukken van deelnemers staan centraal, aangevuld met direct toepasbare modellen. Deelnemers oefenen met minder ontwikkeld gedrag en krijgen zo een breder repertoir om te kunnen sturen in hun complexe werkelijkheid vol soms tegenstrijdige belangen.

De leergang wordt integraal of modulair aangeboden, afhankelijk van de vraag. Intakes en intervisie maken altijd deel uit van onze werkwijze. Voor meer informatie over programma's kan je contact opnemen met Barbara Takacs.

Coaching
Coaching

Het kan heel effectief zijn om je vragen en dilemma’s eens te bespreken met iemand die je wereld kent, maar er geen deel van uitmaakt. Een luisterend oor, iemand tegen wie je je verhaal kunt vertellen zonder je in te hoeven houden. Maar ook mogelijk confronterende feedback ontvangen of concreet advies krijgen voor het vervolg.

In coaching komen soms zeer persoonlijke ervaringen en overtuigingen aan het licht die de professionele ontwikkeling van een individu beïnvloeden en soms belemmeren. Een luisterend oor, maar ook iemand die doorvraagt en niet oordeelt, kan helpen om de echte 'angel' van het vraagstuk op te sporen en onder ogen te komen.

De gesprekken zijn vertrouwelijk. Een coachingstraject bestaat meestal uit vier of vijf gesprekken van anderhalf uur in de natuur of online. Over het algemeen kan je dan wel weer zelf verder.

Takacs & Verheijden doen zelf individuele coaching maar beschikt ook een uitgebreid netwerk van coaches met zeer diverse expertise, zodat altijd maatwerk geboden kan worden.

Verandertrajecten
Verandertrajecten

Anderen meenemen: ‘Leadership is relationship’. Je moet het samen doen. Veel veranderingen worden gelegitimeerd door te wijzen naar boven of naar 'centraal'. Het moet, het is urgent, 'want anders....' Betrokkenen raken niet gemotiveerd en zijn ook geen eigenaar van het probleem. Dus gebeurt er niks. Of er wordt alleen lippendienst bewezen.

Werkelijke veranderingen worden gevoed door ambitie - niet door urgentie. Door willen - niet door moeten. En door helder eigenaarschap voor de actieverantwoordelijken. Degene die de veranderingen initieert moet tevoorschijn komen, zich niet verbergen achter 'beleid', en weten om te gaan met de - vaak juiste - kritiek dat niet alle beslissingen 100% te rationaliseren zijn.

Vragen waarbij we als adviseurs betrokken zijn:

  • Hoe kunnen we meer cohesie organiseren binnen de afdeling, waar het gaat om het onderzoek?
  • Hoe de 'sociale hygiene' in de groep bevorderen, zodat er meer ruimte is voor feedback en kritiek niet meteen als aanval wordt gezien?
  • Hoe de 'sociale hygiene' in de groep bevorderen, zodat er meer ruimte is voor feedback en kritiek niet meteen als aanval wordt gezien?
  • Hoe valorisatie als speerpunt te laten landen in de afdelingen?
  • Hoe kunnen we de universiteit internationaliseren ‘aan de binnenkant’?
  • Hoe te komen tot een gedragen agenda voor de komende jaren?

Belangrijk is om met de betrokkenen een goede start te maken, waarin de basis voor vertrouwen wederzijds wordt gelegd. Dat is cruciaal voor de stap erna: het maken van een ‘choreografie’ voor de komende tijd.

Een verandertraject bestaat meestal uit een aantal interventies die gaandeweg invulling krijgen. Denk hierbij aan strategiedagen, korte workshops, coachen van individuele medewerkers, bemiddeling, facilteren van gesprekken etc.

Intervisie
Intervisie

Intervisie is een snel aan populariteit winnende management-tool. Twee aannames spelen een belangrijke rol:

  • elk probleem heeft ook met jezelf te maken, want een ander had het in jouw positie misschien niet;
  • elk probleem heeft ook met de context te maken waarin het zich afspeelt, als je er vanaf een afstandje naar kijkt zie je vaak hoe het systeem zichzelf in stand houdt;
  • je collega's hebben meer inhoudelijke expertise dan een externe coach, maar die kan wel het proces sturen zonder afgeleid te worden.

Het werkt als volgt: je legt je vraag of dilemma voor aan een aantal niet-betrokken collega's. De intervisiebegeleider hanteert een tamelijk strikte methode om de vraag achter de vraag in beeld te krijgen. Daarna geven de anderen op een zeker moment aan wat het bij hen oproept en wat ze in jouw plaats zouden doen. Vaak herkennen de andere deelnemers je vraag wel - soms uit eigen ervaring.

Intervisie bevordert zelfreflectie. Je leert daarnaast veel van de vraagstukken van anderen. Voor veel deelnemers werkt het ook bevrijdend om te merken dat ze niet de enige zijn met bepaalde problemen. In de dagelijkse cultuur van de academie en in de loopbaan van de wetenschapper wordt het open en kwetsbaar uiten van twijfels snel gezien als een brevet van onvermogen, waardoor veel mensen in hun eentje worstelen met vraagstukken.

In intervisie wordt de gezamenlijke wijsheid van een groep mensen gekatalyserrd en optimaal benut. In een eerder stadium moet een veilige leersfeer en strikte vertrouwelijkheid zijn gerealiseerd, wil intervisie optimaal effectief zijn.

Samenwerken in groepen
Samenwerken in groepen

Werken in groepsverband is voor autonome wetenschappers altijd een uitdaging. Mensen hebben verschillende ideeën over samenwerking en vinden het gesprek daarover lastig. Er wordt veel tijd in groepen doorgebracht om informatie te verzamelen en besluiten te nemen over belangrijke inhoudelijke onderwerpen. Verbazingwekkend hoe weinig aandacht er vaak is voor de randvoorwaarden zoals richting, ruimte en rollen. Dat leidt dan tot eindeloze discussies tussen (een paar mensen) en energieverlies en dalende motivatie bij de rest.

Wij werken met een heldere contractering aan de voorkant op de doelen van het 'vergaren' van je drukbezette mensen. Wat wil je na afloop van de bijeenkomst minimaal bereikt hebben met je collega's? Hoe kom je daar en wie kan je daar praktisch bij helpen? Samen zoeken we naar werkvormen die passen bij de doelen en het gedrag dat je wilt bevorderen.

Wij helpen je de bijeenkomst voor te bereiden en het gesprek te voeren op doelen, rollen en inhoud en op de onderlinge dynamiek. Wij zijn gewend en bekwaam om de 'onderstroom' te bespreken als dat nodig is. Dit kan confronterend en spannend zijn, maar helder gaat voor aardig. Zodat duidelijk wordt wat behoeften en verwachtingen zijn. Verreweg het meeste gedoe komt echter voort uit onduidelijkheid over zaken in de bovenstroom.

Een traject met een afdeling of leerstoelgroep bestaat uit een aantal bijeenkomsten waarin we de kussens eens flink opschudden zogezegd. Voorafgaand stellen wij je de volgende vragen: waar wil je als leider naar toe met je groep, hoe zie je dit traject voor je en wat verwacht je van ons? Dit is meteen een oefening in het expliciet maken van je wensen en spelregels We herhalen deze exercitie met de groep, zodat ieder medeverantwoordelijk kan zijn voor het vervolg.

Vragen? Neem contact met ons op!

Contact